Wskazania do stosowania
Leczenie wszystkich typów depresji, w tym zaburzeń depresyjnych z lękiem. Leczenie uogólnionych zaburzeń lękowych, w tym długoterminowych zaburzeń lękowych. Leczenie fobii społecznej. Zapobieganie nawrotom depresji i występowaniu nowych stanów depresyjnych.
Działanie
Mechanizm przeciwdepresyjnego działania wenlafaksyny polega prawdopodobnie na wzmocnieniu aktywności neurotransmisyjnej w obrębie o.u.n. W badaniach przedklinicznych wykazano, że wenlafaksyna i jej główny metabolit - O-demetylowenlafaksyna (ODV) - są silnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny. Ponadto wenlafaksyna jest słabym inhibitorem wychwytu zwrotnego dopaminy. Wykazano, że wenlafaksyna nie wykazuje powinowactwa do receptorów muskarynowych, H1-histaminowych i a1-adrenergicznych w mózgu szczura. Wenlafaksyna nie hamuje aktywności MAO. W badaniach in vitro stwierdzono, że wenlafaksyna nie wykazuje powinowactwa do receptorów dla opioidów, benzodiazepiny, fencyklidyny (PCP) i kwasu N-metylo-d-asparaginowego (NMDA). Wenlafaksyna nie powoduje również uwalniania noradrenaliny ze skrawków mózgu. Po podaniu doustnym wenlafaksyna prawie całkowicie wchłania się z przewodu pokarmowego. Podlega efektowi pierwszego przejścia (głównie do aktywnego metabolitu -ODV) - w wyniku czego całkowita biodostępność leku zmniejsza się do 42 +/- 15%. Maksymalne stężenia wenlafaksyny i ODV we krwi występują odpowiednio w ciągu 6 +/- 1,5 h i 8,8 +/- 2,2 h. Wenlafaksyna i ODV wiążą się z białkami osocza odpowiednio w 27% i 30%. Wenlafaksyna jest metabolizowana w wątrobie; główny, aktywny metabolit - ODV. Wenlafaksyna i jej metabolity wydalane są głównie z moczem. Około 87% dawki wenlafaksyny jest wydalane z moczem w ciągu 48 h po podaniu pojedynczej dawki. Wenlafaksyna jest wydalana w postaci nie zmienionej (5%), w postaci niesprzężonej ODV (29%), sprzężonej ODV (26%) oraz innych nieaktywnych metabolitów (27%); 92% dawki wydala się w ciągu 72 h. T0,5 wenlafaksyny wynosi 15 +/- 6 h. U pacjentów z umiarkowanym lub ciężkim zaburzeniem czynności nerek, całkowity klirens wenlafaksyny i ODV ulega zmniejszeniu, a T0,5 jest wydłużony. U pacjentów z wyrównaną marskością wątroby występuje zmniejszenie szybkości metabolizmu wenlafaksyny i eliminacji ODV, powodujące zwiększenie stężenia obu substancji we krwi.
Działania niepożądane
Częste (>1%): astenia/zmęczenie; nadciśnienie, rozszerzenie naczyń krwionośnych (głównie zaczerwienienie); zmniejszenie łaknienia, zaparcie, nudności, wymioty; zwiększenie stężenia cholesterolu we krwi, zmniejszenie masy ciała; niezwykłe sny, zmniejszenie libido, zawroty głowy, suchość błon śluzowych jamy ustnej, zwiększenie napięcia mięśniowego, bezsenność, nerwowość, parestezje, uspokojenie, drżenie; ziewanie; pocenie się (w tym poty nocne); zaburzenia akomodacji, rozszerzenie źrenic, zaburzenia widzenia; zaburzenia ejakulacji/orgazmu u mężczyzn, brak orgazmu, zaburzenia erekcji, problemy z oddawaniem moczu. Niezbyt częste (0,1-1%): nadwrażliwość na światło; niedociśnienie, hipotonia ortostatyczna, omdlenie, tachykardia; bruksizm, biegunka; wybroczyny, krwawienie z błon śluzowych; nieprawidłowe wyniki testów czynnościowych wątroby, hiponatremia, zwiększenie masy ciała; apatia, omamy, kurcze miokloniczne mięśni, pobudzenie; wysypka skórna, łysienie; zaburzenia smaku, szumy uszne; zaburzenia orgazmu u kobiet, krwotok miesiączkowy, zatrzymanie moczu. Rzadkie (0,01-0,1%): przedłużenie czasu krwawienia, trombocytopenia; zapalenie wątroby, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego; drgawki, reakcje maniakalne, złośliwy zespół neuroleptyczny, zespół serotoninowy. Bardzo rzadkie (<0,01%): reakcje anafilaktyczne; wydłużenie odcinka QT, migotanie komór, tachykardia komorowa (w tym torsade de pointes); zapalenie trzustki; zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, neutropenia, pancytopenia); zwiększenie stężenia prolaktyny we krwi; rabdomioliza; majaczenie, reakcje pozapiramidowe (w tym dystonia i dyskineza), dyskineza późna; eozynofilia płucna; rumień wielopostaciowy, zespół Stevens-Johnsona, świąd. Objawy odstawienne stwierdzono zarówno u pacjentów z depresją jak i u pacjentów z zaburzeniami lękowymi.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na wenlafaksynę lub pozostałe składniki preparatu. Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z inhibitorami MAO (nie należy rozpoczynać leczenia wenlafaksyną wcześniej niż 14 dni po odstawieniu MAOI, w przypadku stosowania odwracalnych MAOI przerwa może być krótsza; leczenie wenlafaksyną należy przerwać co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia MAOI). Ciąża lub jej podejrzenie, okres karmienia piersią. Nie zaleca się stosowania leku u osób w wieku poniżej 18 lat (doświadczenie ze stosowaniem leku w tej grupie pacjentów nie jest wystarczające).
Interakcje
Równoczesne stosowanie wenlafaksyny u pacjentów przyjmujących inhibitory MAO jest przeciwwskazane (nie należy rozpoczynać leczenia preparatem wcześniej niż 14 dni po odstawieniu MAOI, w przypadku stosowania odwracalnych MAOI przerwa może być krótsza; leczenie wenlafaksyną należy zakończyć co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia MAOI). Zaleca się zachowanie ostrożności w przypadku równoczesnego stosowania wenlafaksyny z innymi lekami mogącymi oddziaływać na serotoninergiczne neuroprzekaźniki (np. tryptan, SSRI lub lit). Ryzyko stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z innymi lekami działającymi na o.u.n. nie było systematycznie oceniane, z wyjątkiem leków podanych poniżej - zaleca się zachowanie ostrożności w przypadku konieczności równoczesnego podawania tych leków i wenlafaksyny. Badania farmakokinetyczne indynawiru wykazały zmniejszenie wartości AUC o 28% oraz zmniejszenie Cmax o 36% w przypadku indynawiru; indynawir nie ma wpływu na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. U pacjentów, którzy przyjmowali warfarynę w trakcie leczenia wenlafaksyną może wystąpić nasilenie działania przeciwzakrzepowego. Farmakokinetyka wenlafaksyny i ODV nie ulega zmianie podczas równoczesnego podawania z diazepamem; wenlafaksyna nie miała w tych badaniach wpływu na farmakokinetykę diazepamu i jego metabolitu demetylodiazepamu. Badania farmakokinetyki haloperydolu wykazały zmniejszenie o 42% całkowitego klirensu haloperydolu podawanego doustnie, zwiększenie AUC o 70%, zwiększenie Cmax o 88%, ale brak zmiany wartości okresu półtrwania. Wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy, ale dla dezimipraminy wartości AUC, Cmax i Cmin w obecności wenlafaksyny zwiększyły się około 35%. Cymetydyna powoduje hamowanie efektu pierwszego przejścia wenlafaksyny, ale nie ma wyraźnego wpływu na powstawanie i eliminację ODV, z tego powodu u zdrowych dorosłych nie ma konieczności zmiany dawkowania podczas jednoczesnego leczenia tymi preparatami, jednakże u osób w podeszłym wieku lub u pacjentów z niewydolnością wątroby zaleca się obserwację pacjenta ze względu na możliwość nasilenia interakcji. Wenlafaksyna powoduje zwiększenie wartości AUC rysperydonu o 32%, ale nieznacznie oddziaływuje na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji. Nie stwierdzono znaczących interakcji farmakokinetycznych pomiędzy wenlafaksyną i litem. Ponieważ wenlafaksyna jest metabolizowana głównie z udziałem CYP2D6 i CYP3A4, nie zaleca się równoczesnego przyjmowania inhibitorów obu tych izoenzymów i wenlafaksyny. Nie wykazano interakcji przy łącznym podawaniu wenlafaksyny z lekami przeciwnadciśnieniowymi lub lekami przeciwcukrzycowymi. Brak badań klinicznych oceniających korzyści terapii skojarzonej wenlafaksyną z innymi lekami przeciwdepresyjnymi. Nie oceniano korzyści jednoczesnego stosowania elektrowstrząsów i wenlafaksyny. Opublikowano doniesienia dotyczące zwiększenia stężenia klozapiny po zastosowaniu wenlafaksyny, co wiązało się z przejściowym występowaniem działań niepożądanych, w tym drgawek.
Dawkowanie
Doustnie. Zalecana dawka w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych (włączając fobię społeczną) wynosi 75 mg raz na dobę (mniej więcej o tej samej porze, rano lub wieczorem). Jeżeli wymaga tego stan kliniczny pacjenta, po 2 tyg. dawkę można zwiększyć do 150 mg raz na dobę; w razie potrzeby dawkę można dalej zwiększać do 225 mg raz na dobę (dawkę należy zwiększać w odstępach co najmniej 2 tyg. i nie częściej niż co 4 dni). Maksymalna dawka dobowa wynosi 225 mg. Działanie przeciwdepresyjne po podawaniu dawki 75 mg na dobę obserwowano po upływie 2 tyg. leczenia; działanie przeciwlękowe po podawaniu dawki 75 mg obserwowano po upływie 1 tyg. leczenia. Zaleca się przyjmowanie preparatu podczas posiłku, kapsułki należy połykać w całości i popijać wodą (kapsułek nie należy dzielić, kruszyć, żuć lub rozpuszczać w wodzie).
Wenlafaksyna okazała się skuteczna podczas terapii długoterminowej (do 12 miesięcy w leczeniu depresji i do 6 miesięcy w leczeniu zaburzeń lękowych, w tym fobii społecznej). Zwykle dawki stosowane w zapobieganiu nawrotom zaburzeń depresyjnych nie różnią się istotnie od tych stosowanych w początkowej fazie leczenia.
U pacjentów z łagodną niewydolnością nerek (GFR > 30 ml/min) lub łagodną niewydolnością wątroby nie ma konieczności zmiany dawkowania. U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek (GFR 10-30 ml/min) lub umiarkowaną niewydolnością wątroby należy zredukować dawkę o 50%.
Ciąża i karmienie piersią
Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania preparatu u kobiet w ciąży. Wenlafaksyna jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży lub w przypadku podejrzenia ciąży. Wenlafaksyna może być stosowana w ciąży jedynie w przypadku, gdy spodziewana korzyść z leczenia jest większa niż prawdopodobne ryzyko. W przypadku stosowania wenlafaksyny podczas ciąży lub krótko przed porodem należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia objawów odstawiennych u noworodka. Wenlafaksyna i ODV przenikają do mleka kobiecego, dlatego lek jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią.
Uwagi
Nie oceniano stosowania wenlafaksyny u pacjentów ze świeżym zawałem mięśnia serca lub niestabilną chorobą wieńcową serca - należy zachować szczególną ostrożność w przypadku tych pacjentów. Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku pacjentów, u których może wystąpić tachykardia w przebiegu istniejących schorzeń. Zaleca się dokładne kontrolowanie pacjentów z podwyższonym ciśnieniem śródgałkowym oraz tych ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia ostrej jaskry z wąskim kątem przesączania. Pacjenci przyjmujący wenlafaksynę powinni być poddani ścisłej obserwacji czy nie wystąpi kliniczne nasilenie choroby i myśli samobójcze, szczególnie na początku leczenia i w przypadku jakiejkolwiek zmiany dawkowania czy sposobu leczenia. Preparat należy zawsze przepisywać w najmniejszej ilości zmniejszającej ryzyko przedawkowania. Ostrożnie stosować u pacjentów ze stanami maniakalnymi w wywiadzie, u pacjentów z drgawkami w wywiadzie (leczenie preparatem należy przerwać w każdym przypadku wystąpienia drgawek), u osób z uzależnieniem od leków w wywiadzie, u osób z predyspozycjami do występowania krwawień z błon śluzowych i skóry, u pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej niewydolnością nerek lub z marskością wątroby, u osób osłabionych lub odwodnionych, a także w przypadku osób w podeszłym wieku i u osób przyjmujących leki moczopędne. Skuteczność i bezpieczeństwo wenlafaksyny stosowanej w terapii skojarzonej z lekami zmniejszającymi masę ciała, włączając fenterminę, nie zostało potwierdzone - równoczesne stosowanie wenlafaksyny z tymi lekami nie jest zalecane. Wenlafaksyna nie jest wskazana w leczeniu otyłości zarówno w monoterapii, jak i w terapii złożonej z innymi lekami.