Zaloguj się.

Zaburzenia zachowania i emocji

» Główna » Indeks Chorób » Zaburzenia zachowania i emocji
Informacje o schorzeniu
Slowa Kluczowe:
agresja, brak integracji, bunt, izolacja, kłamstwa, łamanie prawa, napady złości, nieposłuszeństwo, niszczenie własności, odosobnienie, odrzucenie, okrucieństwo, podpalenia, przemoc, tyranizowanie, zaburzenia zachowania, zaburzenia zachowania i emocji z początkiem w dzieciństwie, zachowania destrukcyjne, złośliwość
Eksperci znający się na tym schorzeniu:

Zaburzenia zachowania i emocji z początkiem w dzieciństwie

Zaburzenia zachowania

Zaburzenia zachowania charakteryzują utrwalone i powtarzające się wzorce zachowania dyssocjalnego, buntowniczego lub agresywnego. W skrajnych przejawach, zachowanie takie powoduje poważne przekroczenie oczekiwań i norm społecznych dla danego wieku i staje się tym samym czymś więcej niż zwykłą dziecięcą złośliwością lub młodzieżową buntowniczością. Pojedyncze działania dyssocjalne lub przestępcze nie stanowią same w sobie podstawy do rozpoznania, które sugeruje trwałość wzorca nieprawidłowych zachowań.

W niektórych przypadkach, zaburzenia zachowania mogą zapowiadać osobowość dyssocjalną. Często towarzyszą im niesprzyjające warunki psychospołeczne, jak: niepowodzenia w szkole, niesatysfakcjonujące związki rodzinne. Częściej spotykane są u chłopców. Ich odrębność od zaburzeń emocjonalnych jest dobrze udokumentowana, natomiast odrębność od zaburzeń hiperkinetycznych jest mniej jasna i te dwie kategorie często się ze sobą wiążą.

Wskazówki diagnostyczne

Stwierdzając obecność zaburzeń zachowania pod uwagę należy brać poziom rozwoju dziecka. Przykładowo, napady złości są normalne dla trzyletniego dziecka i sama ich obecność nie może być podstawą rozpoznania. Podobnie, łamanie prawa (np. gwałtowne przestępstwa) nie mieści się w możliwościach większości siedmiolatków i nie jest koniecznym kryterium diagnostycznym dla tej grupy wieku. Przykładami zachowań, na podstawie których ustalane jest to rozpoznanie, są: okrucieństwo wobec zwierząt lub ludzi, częste wdawanie się w bójki i tyranizowanie innych,  kradzieże, powtarzające się kłamstwa, poważne niszczenie własności, podpalenia, wagarowanie ze szkoły i ucieczki z domu, nadmiernie częste i gwałtowne napady złości, zachowania buntownicze i prowokacyjne oraz trwałe, poważne nieposłuszeństwo. Jeśli tylko powyższe przykłady zachowań wyrażają się wystarczająco silnie, wystarczają do rozpoznania. Pojedyncze działania dyssocjalne nie stanowią natomiast takiej podstawy.

Do kryteriów wykluczających to rozpoznanie należą takie rzadkie, ale poważne stany, jak:  całościowe zaburzenia rozwoju, zaburzenia hiperkinetyczne schizofrenia, mania i depresja.

Rozpoznanie to należy ustalać tylko wtedy, gdy czas trwania opisanych powyżej zachowań wynosi 6 miesięcy lub dłużej.

Rozpoznanie różnicowe. Zaburzenia zachowania pokrywają się częściowo z innymi zaburzeniami. Jednoczesna obecność emocjonalnych zaburzeń dzieciństwa powinna prowadzić do rozpoznania mieszanych zaburzeń zachowania i emocji. Jeśli spełnione są również kryteria zaburzeń hiperkinetycznych, wykorzystać należy właśnie to rozpoznanie. Jednakże, nadpobudliwość ruchowa i zaburzenia uwagi o mniejszym nasileniu a o silniejszym związku ze szczególnymi sytuacjami są częste u dzieci z zaburzeniami zachowania i nie wykluczają rozpoznania podobnie jak obniżona samoocena oraz niewielkiego stopnia kryzysy emocjonalne.

Zaburzenie zachowania ograniczone do środowiska rodzinnego

W tej kategorii mieszczą się zaburzenia zachowania, które charakteryzuje zachowanie dyssocjalne, agresywne (a nie tylko zachowanie buntownicze, opozycyjne i niszczycielskie) i które są całkowicie lub prawie całkowicie ograniczone do domu i/albo do interakcji z członkami rodziny lub domownikami. Najgłębiej nawet zaburzony związek rodzice - dzieci sam w sobie nie jest jednak wystarczający do rozpoznania. Mogą występować kradzieże w domu, często dotyczące pieniędzy lub własności jednej lub dwu konkretnych osób. Towarzyszyć im może takie celowe zachowanie destrukcyjne, również często dotyczące pewnych członków rodziny, jak: darcie ubrań, łamanie zabawek lub ozdób, nacinanie nożem mebli lub niszczenie cennych przedmiotów. Podstawę rozpoznania stanowią także przemoc wobec członków rodziny (ale nie wobec innych osób) i celowe podpalenia ograniczone do domu.

Wskazówki diagnostyczne

Rozpoznanie wymaga, by poza środowiskiem rodzinnym nie występowały poważniejsze zaburzenia zachowania i aby relacje społeczne dziecka poza rodziną mieściły się w normie.

W większości przypadków te ograniczone do rodziny zaburzenia zachowania, związane są z  wyraźnymi zaburzeniami związków dziecka z jednym lub więcej z członków najbliższej rodziny. W niektórych przypadkach zaburzenia mogą powstawać w zwiąku z konfliktem wokół ojczyma lub macochy, niedawno przybyłych do rodziny.

 Zaburzenie zachowania z nieprawidłowym procesem socjalizacji

Ten typ zaburzeń zachowania cechuje się kombinacją całościowego zachowania dyssocjalnego lub agresywnego ze znaczącym, obiektywnie nieprawidłowym związkiem dziecka z innymi dziećmi.

Wskazówki diagnostyczne

Brak efektywnej integracji z grupą rówieśników jest kluczem do odróżnienia tej kategorii od zaburzeń zachowania z prawidłową socjalizacją i ma pierwszeństwo w stosunku do innych kryteriów różnicowania. Zaburzone relacje rówieśnicze przejawiają się przede wszystkim ograniczeniem kontaktu z innymi dziećmi, odrzuceniem lub niepopularnością, a także brakiem bliskich przyjaciół lub trwałych, obustronnych, empatycznych związków z innymi członkami tej samej grupy wiekowej. Relacje z dorosłymi nacechowane są rozdźwiękiem, urazami i wrogością. Mogą zdarzać się dobre relacje z dorosłymi, jednak zwykle brakuje im poczucia bliskości i zaufania, a ich obecność nie wyklucza rozpoznania. Często, choć nie zawsze, towarzyszą tym zaburzeniom zaburzenia emocjonalne. Przekroczenia norm społecznych są zwykle (ale nie zawsze) dokonywane w pojedynkę. Typowymi zachowaniami są: częsty udział w bójkach oraz (u starszych dzieci) stosowanie siły i przemocy, tyranizowanie, nasilone nieposłuszeństwo, brak współpracy i opór wobec autorytetów,  niegrzeczność, ciężkie napady złości i niekontrolowanej wściekłości, okrucieństwo wobec zwierząt i innych dzieci, niszczenie własności, podpalenia. Niektóre spośród izolujących się dzieci mogą brać udział w grupowych przestępstwach. Rodzaj przestępstwa jest jednak mniej ważny w ustalaniu rozpoznania niż jakość relacji interpersonalnych.

Zaburzenie ujawnia się zwykle w większości sytuacji, ale jest najbardziej widoczne w szkole. Zgodne z rozpoznaniem jest ograniczenie zaburzeń zachowania do sytuacji innych niż domowe.

 Zaburzenie zachowania z prawidłowym procesem socjalizacji

Tę kategorię stosuje się do zaburzeń zachowania cechujących się utrwalonym występowaniem zachowań dyssocjalnych lub agresywnych (nie ograniczających się do zachowań opozycyjnych, niszczycielskich, buntowniczych), które występują u dzieci raczej dobrze zintegrowanych z grupą rówieśniczą.

Wskazówki diagnostyczne

Główną cechą odróżniającą jest obecność właściwych, trwałych przyjaźni z rówieśnikami. Często, choć nie zawsze, grupa rówieśnicza składać może się z innych dzieci wciągniętych w aktywność dyssocjalną lub przestępczą (w tym przypadku niemożliwe do akceptacji zachowania dziecka mogą być aprobowane przez grupę rówieśniczą i regulowane przez panującą w niej subkulturę).

Nie jest to jednak konieczny warunek rozpoznania. Dziecko może być bowiem członkiem nieprzestępczej grupy rówieśniczej, a jego zaburzone zachowanie może ujawniać się poza nią. W przypadku, gdy zachowania dyssocjalne dotyczą szczególnie tyranizowania, występować może zaburzona relacja z ofiarami lub innymi dziećmi. Nie wyklucza to jednak znowu rozpoznania, pod warunkiem, że dziecko ma grupę rówieśniczą, w stosunku do której pozostaje lojalne i w której ma trwałe przyjaźnie.

Relacje z dorosłymi stanowiącymi autorytet są raczej złe, ale mogą zachodzić dobre relacje z innymi osobami. Zaburzenia emocjonalne są zwykle minimalne. Rozpoznanie wyklucza sytuacja, gdy zaburzenia zachowania ograniczone są do środowiska rodzinnego. Nie zmienia to faktu, że mogą one środowiska rodzinnego dotyczyć, lub nie. Zaburzenie często ujawnia się najwyraźniej poza domem rodzinnym, a jego ograniczenie do szkoły (lub innego środowiska pozarodzinnego) potwierdza rozpoznanie.

Zaburzenie opozycyjno - buntownicze

Tego typu zaburzenia zachowania występują u dzieci poniżej 9 lub 10 roku życia. Charakteryzuje je obecność nasilonego zachowania buntowniczego, prowokującego, nieposłusznego i nieobecność poważniejszych działań dyssocjalnych lub agresywnych, które naruszają prawo lub prawa innych osób. Wiele autorytetów uznaje, że zachowania opozycyjno - buntownicze są raczej mniej ciężką odmianą zaburzeń zachowania niż odrębną podgrupą. Istotnym klinicznie zaburzeniom zachowania u starszych dzieci towarzyszą zwykle dyssocjalne i agresywne zachowania przekraczające pojęcie zachowania opozycyjnego, niszczycielskiego lub buntowniczego, choć nierzadko zdarza się, iż są one poprzedzone takimi właśnie zachowaniami, gdy dziecko jest młodsze. Kategorię ta została wprowadzona, ponieważ odzwierciedla sytuację w codziennej praktyce diagnostycznej oraz ułatwia klasyfikację zaburzeń występujących u młodszych dzieci.

Wskazówki diagnostyczne

Podstawową cechą zaburzenia jest utrwalony wzorzec zachowania wrogiego, buntowniczego, negatywistycznego, prowokacyjnego i niszczycielskiego, które wyraźnie przekracza normy zachowania wieku i kontekstu społeczno - kulturowego oraz któremu nie towarzyszą takie poważniejsze naruszenia praw innych osób, jak w przypadku zachowania agresywnego i dyssocjalnego. Dzieci z tym zaburzeniem przejawiają częstą skłonność do aktywnego przeciwstawiania się prośbom i prawom dorosłych oraz do celowego zadręczania innych ludzi. Skłonne są zwykle do urazy, złości i łatwego reagowania zdenerwowaniem wobec innych osób, które uważają za winne własnych błędów i trudności. Wykazują zazwyczaj niski próg tolerancji na frustrację i łatwo tracą panowanie nad sobą. W typowych przypadkach, ich bunt ma charakter prowokacyjny, prowadzący do konfrontacji. Przeważnie przejawiają niechęć do współpracy, nadmierną szorstkość oraz opór wobec autorytetów.

Takie zachowania najlepiej widoczne są często w interakcji z dorosłymi albo z rówieśnikami, których dziecko dobrze zna, a ich przejawy mogą być niedostrzegalne w trakcie wywiadu klinicznego.

Kluczową różnicą między tym, a innymi zaburzeniami zachowania jest nieobecności zachowań  naruszających prawo i podstawowe prawa innych osób, jak: kradzieże, tyranizowanie, okrucieństwo napaści i niszczycielstwo. Wyraźna obecność jednego z wymienionych zachowań wyklucza rozpoznanie. Opisane powyżej zachowania opozycyjno - buntownicze, obecne są często także i w innych typach zaburzeń zachowania. Jeśli inny typ zaburzeń zachowania jest obecny, to należy zwrócić uwagę na ten właśnie typ, a nie zaburzenia opozycyjno - buntownicze.

Dyskutuj na forum publicznym

Dyskusje z tego forum są także wyświetlane na forum farmakologia kliniczna, psychiatria.
Strona 1
Tytul Wyświetleń Odpowiedzi Ostatni Wpis
Strona 1
Nowy wątek

Treści zawarte w portalu nie mogą być traktowane jako porada lekarska. Pamietaj aby zawsze zgłosić się do lekarza odpowiedniej specjalności celem prawidłowego rozpoznania i leczenia Twoich dolegliwości.